Banner VIP TV

Ramos-Horta No Lee Jae Myung Hametin Relasaun Bilaterál Ho Asinatura Akordu 3

  • Share
Caption Foto: Prezidente Repúblika Timor-Leste, José Ramos-Horta, asina dokumentu Memorandu Entendimentu (MoU) tolu ho Repúblika Koreia, iha Seoul, 6 Novembru 2026. Akordu tolu ne'e kobre kooperasaun iha área konsulta bilaterál, propriedade intelektuál no kooperasaun polísia, hodi hametin relasaun amizade no parseria entre nasaun rua. Foto: Media PR
banner 728x90

Seoul, www.news-viptv.com– Timor-Leste no Repúblika Koreia hametin tan sira-nia relasaun bilaterál liuhusi Enkontru Simeira Ofisiál entre Prezidente José Ramos-Horta no Prezidente Lee Jae Myung, iha Seoul, Koreia Sul. Enkontru ne’e rezultadu ho asinatura Memorandu Entendimentu (MoU) tolu iha área diplomásia, propriedade intelektuál no kooperasaun polísia, ne’ebé loke dalan ba parseria estratéjika ne’ebé luan liután entre nasaun rua, inklui investimentu, empregu, edukasaun no seguransa.

Prezidente Repúblika Timor-Leste, José Ramos-Horta, no Prezidente Repúblika Korea, Lee Jae Myung, hala’o Enkontru Simeira Ofisiál iha Kaza Azul, Seoul, Koreia Sul, hodi hametin relasaun amizade no habelar kooperasaun bilaterál iha área estratéjika sira, inklui ekonomia, edukasaun, empregu, seguransa no investimentu.

Enkontru ne’e marka pasu importante ida iha relasaun entre nasaun rua, ho líder na’in-rua konkorda atu hametin parseria ne’ebé fó benefísiu ba povu Timor-Leste no Koreia Sul.

Iha enkontru ne’e, Prezidente Ramos-Horta hato’o apresiasaun ba Governu no Povu Koreanu nia apoiu ba Timor-Leste, hahú husi períodu tranzisaun ba independénsia to’o kooperasaun dezenvolvimentu iha tempu ohin.

Caption:
Prezidente Repúblika Timor-Leste, José Ramos-Horta, hato’o ninia intervensaun iha konferénsia imprensa durante vizita Estadu ba Repúblika Koreia, iha Seoul, 6 Novembru 2026. Iha ninia diskursu, Prezidente subliña importánsia husi hametin relasaun bilaterál no habelar kooperasaun entre Timor-Leste no Koreia Sul iha área edukasaun, empregu, investimentu no dezenvolvimentu ekonómiku.
Foto: Media PR

“Timor-Leste no Koreia iha amizade espesiál ne’ebé hahú antes ita-nia relasaun diplomátika sira iha tinan 2002; ami nafatin agradese tebes ba forsa pás Koreanu nian, liuliu ba Unidade Sangusuer, ne’ebé serbí hamutuk ho ONU durante ami-nia tranzisaun ba independénsia. Ha’u vizita ona Korea dala barak iha tinan 25 nia laran nu’udar Ministru Negósiu Estranjeiru no Prezidente, ha’u iha apresiasaun pesoál ne’ebé kle’an ba ita-boot nia nasaun nia realizasaun sira, no ha’u sente orgullu katak programa laborál ne’ebé ha’u defende uluk fó ona benefísiu no ha’u sente orgullu katak programa traballu ne’ebé ha’u primeiru defende benefisia ona juventude Timor-oan liu 7.000. Ha’u hein katak ita bele habelar liután. Korea nia transformasaun liu husi pás, edukasaun no inovasaun fó inspirasaun ba Timor-Leste, ne’ebé dezde restaurasaun independénsia konsolida ona demokrasia no tinan kotuk tama ona ba ASEAN nu’udar membru ba sanulu-resin-ida,”hateten PR Ramos-Horta, iha nia intervensaun, Sexta(6/11/2026.
Nia hatutan,”Ami valoriza Korea nia apoiu liuhusi kooperasaun dezenvolvimentu no rekoñese servisu di’ak husi ita-boot sira-nia Embaixada iha Dili no KOICA, no ha’u hein katak enkontru ohin nian harii iha ita-nia Ministru Negósiu Estranjeiru sira-nia diskusaun iha fulan Juñu, liuliu iha investimentu, edukasaun, empregu, inklui partisipasaun Korea nian iha Greater Sunrise no ami-nia projetu no parseria sira iha Kosta Súl no parseiru ho universidade Korea sira. Ha’u mós hakarak esplora Sentru Estudu Kim Dae-jung nian iha Timor-Leste, no ha’u hein ita-boot nia perspetiva sira kona-ba Península Koreana, Tasi Súl Xina nian, Myanmar, Ukránia no Médiu Oriente, no oinsá ita bele kontribui hamutuk ba diálogu, estabilidade no rezolusaun pasifika.”

Ramos-Horta mós lembra kontribuisaun forsa manutensaun pás Koreana, liuliu Unidade Sangusuer, ne’ebé servisu hamutuk ho Nasoins Unidas durante prosesu tranzisaun Timor-Leste ba independénsia.
Nia subliña katak relasaun amizade entre Timor-Leste no Koreia hahú antes estabelesimentu relasaun diplomátika ofisiál iha 2002, no kontinua sai hanesan baze importante ba kooperasaun entre nasaun rua.

Iha ninia intervensaun, Prezidente Ramos-Horta mós destaka programa traballu iha Koreia ne’ebé fó ona oportunidade ba juventude Timoroan liu 7.000 atu hetan esperiénsia servisu no rendimentu iha rai liur.

Nia espresa esperansa atu habelar tan oportunidade empregu ba traballadór Timoroan iha futuru.

Akordu tolu asina iha enkontru simeira ne’e maka ;
1. Estabelesimentu Konsulta Bilaterál, asina husi Vise-Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun Timor-Leste, Jesuína Maria Ferreira Gomes, no Ministru Negósiu Estranjeiru Koreia, Cho Hyun.

2. Kooperasaun Abranjente iha Ámbitu Propriedade Intelektuál, asina husi Ministru Komérsiu no Indústria Timor-Leste, Filipus Nino Pereira, no Ministru Propriedade Intelektuál Koreia, Kim Yong-sun.

3. Arranju Kooperasaun Polísia, asina husi Vise-Komandante Jerál PNTL, Komisáriu Asistente Polísia Natercia Eufrasia Soares Martins, no Komisáriu Jerál Interinu Ajénsia Polísia Nasionál Koreia, Kim Jong-chul.

Akordu sira ne’e sei sai baze ba hametin koordenasaun diplomátika, proteksaun propriedade intelektuál no kooperasaun iha área seguransa no kombate krime transnasionál.

Kooperasaun iha empregu, edukasaun no investimentu

Prezidente Ramos-Horta afirma katak vizita ofisiál ne’e sai oportunidade importante atu dezenvolve relasaun bilaterál iha edukasaun, empregu, teknolojia, investimentu no dezenvolvimentu ekonómiku, liuliu agora Timor-Leste sai ona membru ASEAN ba sanulu-resin-ida.
Nia mós manifesta interese atu atrai investimentu Koreanu ba Timor-Leste, inklui oportunidade partisipasaun Koreia iha projetu Greater Sunrise, dezenvolvimentu iha Kosta Súl no parseria ho universidade sira iha Koreia.

Aleinde ne’e, Prezidente Ramos-Horta mós propoin atu esplora possibilidade estabelese Sentru Estudu Kim Dae-jung iha Timor-Leste.

Líder rua konkorda hametin kooperasaun rejionál no internasionál

Iha konkluzaun enkontru simeira, líder na’in-rua konkorda atu habelar kooperasaun iha área mudansa klimátika, propriedade intelektuál, dezenvolvimentu, seguransa no rekursu umanu.

Nasaun rua mós konkorda atu hametin Sistema Lisensa Empregu, promove aprendizajen lian Koreanu, dezenvolve kapasidade rekursu umanu no estabelese mekanizmu konsultasaun bilaterál regulár.

Iha nivel rejionál, Timor-Leste no Koreia Sul sei koopera besik kona-ba prosesu integrasaun rejionál, inklui preparasaun ba Prezidénsia ASEAN Timor-Leste iha 2029 no Simeira Komemorativa ASEAN–Repúblika Koreia.

Iha asuntu internasionál, Prezidente Ramos-Horta espresa apoiu ba esforsu Koreia nian atu promove pás no estabilidade iha Península Koreana liuhusi diálogu no kooperasaun.

Simeira Ofisiál ne’e remata ho Konferénsia Imprensa Konjunta entre Prezidente José Ramos-Horta no Prezidente Lee Jae Myung.

Vizita ne’e konsidera nu’udar pasu importante ida atu hametin relasaun diplomátika no amizade entre Timor-Leste no Koreia Sul, iha preparasaun ba komemorasaun aniversáriu tinan 25 relasaun diplomátika entre nasaun rua iha tinan oin mai.

 

  • Share

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!