Banner VIP TV

OJE 2027 Biliaun $2.569 Biliaun, Governu Preve Investimentu Boot Ba Ekonomia No Servisu Públiku

  • Share
Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão tuur hamutuk ho membru Governu no deputadu sira durante sesaun plenária Parlamentu Nasionál, ne'ebé diskute proposta OJE 2027. Debate parlamentár ne'e sai parte importante husi prosesu avaliasaun no aprovasaun orsamentu ba tinan fiskál 2027. Foto: MediaGPM.
banner 728x90

Dili, www.news-viptv.com – Governu Timor-Leste aprezenta ona proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027 ho valor totál US$2.569 miliaun ba Parlamentu Nasionál, hodi hahú prosesu diskusaun no debate jeneralidadeentre deputadu sira, Segunda (9/11/2026).Proposta orsamentu ne’e sei sai objetu análize no avaliasaun parlamentár, ho atensaun ba prioridade investimentu públiku, dezenvolvimentu ekonomia nasionál, infraestrutura no hadi’a prestasaun servisu públiku ba sidadaun sira.

Diskusaun iha Parlamentu Nasionál sei fó oportunidade ba deputadu sira atu analiza alokasaun orsamentu, prioridade setoriál no impaktu programa governasaun ba dezenvolvimentu nasaun iha tinan 2027.

 

Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão tuur hamutuk ho membru Governu no deputadu sira durante sesaun plenária Parlamentu Nasionál, ne’ebé diskute proposta OJE 2027. Debate parlamentár ne’e sai parte importante husi prosesu avaliasaun no aprovasaun orsamentu ba tinan fiskál 2027. Foto: Media GPM.

Iha apresentasaun OJE2027 ne’ebe aprezenta husi Primeiru Ministru Xanana Gusmão apresenta total orsamentu hamutuk biliaun $2.568, ne’e prevee alokasaun biliaun $2,487 ba Administrasaun Sentrál, millaun $56,1 ba Rejiaun Administrativa Espesiál Oecusse-Ambeno (RAEOA), no millaun $186,55 ba Seguransa Sosiál.
“Governu propoin Orsamentu konsolidadu ida ho 2.569 mil milloens dólares amerikanus, ne’ebé reprezenta aumentu ida ho 7,4% husi Orsamentu Retifikativu 2026,” deklara PM Xanana ba PN iha apresentasaun OJE 2027,”.
Iha kontextu ida-ne’e mak Orsamentu 2027 nian ne’e, governu aprezenta hanesan Orsamentu “𝐀𝐭𝐮 𝐫𝐞𝐟𝐨𝐫𝐬𝐚 𝐑𝐞𝐳𝐢𝐥𝐢𝐞́𝐧𝐬𝐢𝐚 𝐥𝐢𝐮𝐡𝐮𝐬𝐢 𝐓𝐫𝐚𝐧𝐬𝐟𝐨𝐫𝐦𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧: 𝐃𝐢𝐯𝐞𝐫𝐬𝐢𝐟𝐢𝐤𝐚 𝐄𝐤𝐨𝐧𝐨𝐦𝐢𝐚 𝐛𝐚 𝐅𝐮𝐭𝐮𝐫𝐮 𝐒𝐮𝐬𝐭𝐞𝐧𝐭𝐚́𝐯𝐞𝐥”.
Reziliénsia, ba ami, signifika garante rendimentu seguru ba família sira bainhira presus sa’e. Signifika iha bee ba agrikultura iha tempu bailoron no asegura matérias primas ba konstrusaun infraestruturas no ba dezenvolvimentu ita-nia indústria,”esplika PM Xanana.
hodi hatutan,”Estadu reziliente mak ida ne’ebé bele kontinua presta servisus píublikus ho kualidade ba nia povu, mezmu hasoru xokes ho difikuldades, no la gasta ho forma irresponsável poupansas ba jerasoens futuras.
Iha 2011, Povu timor define tiha ona, iha Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu 2011-2030, nia vizaun kona-ba reziliénsia ba longu prazu. Nia aspira Nasaun ida ne’ebé bele proteje maka’as nia soberania no konstroi ekonomia forte, ho populasaun saudável, bem formada no bele kompete iha mundu modernu.
Planu ne’e, ne’ebé agora atualizadu no hakle’an liuhusi Planu ba Médiu Prazu 2027–2030, mak orienta grandes opsoens ba dezenvolvimentu nasional ho ita-nia investimentus estruturantes iha infraestruturas, presizamente atu apoia no aselera kreximentu ekonomia timornian.
Ita harii sistema produsaun no distribuisaun eletrisidade ida atu lori enerjia ba populasaun iha país tomak. To’o final 2025, eletrisidade tama ona iha 163 aldeias ne’ebé identifika tuir programa expansaun, no sistemas enerjia solar mós alkansa ona agregadus familiares remotus.
Ita investe iha rede rodoviária nasional ida ne’ebé liga ita-nia komunidades no permite ita-nia empreza sira bele krexe no dezenvolve. To’o juñu tinan ne’e, konklui ou reabilita ona 2.475 kilómetrus estradas.
Instalasaun kabu submarinu fibra ótika, ne’ebé disponibiliza internet ho velosidade aas ba ita-nia populasaun no ba ita-nia empreza sira, reforsa ligasaun Timor-Leste ba mundu.
Ita rekualifika daudaun Aeroportu Internasional Prezidente Nicolau Lobato, hodi fasilita dezlokasaun ema, emprezárius ho investidores mai Timor-Leste.
Investimentu hirak-ne’e transforma infraestruturas ita-nia país nian no estabelese baze importante ida ba dezenvolvimentu ekonómiku. Nune’e mós, ita promove reformas substansiais iha instituisoens públikas, iha sistemas jestaun finanseira Estadu no iha setores krusiais ba dezenvolvimentu umanu, hanesan saúde ho edukasaun.
Iha jullu 2025, Organizasaun Mundial Saúde sertifika Timor-Leste hanesan país ne’ebé livre husi malária. Trakoma mós elimina ona hanesan problema saúde públika. Konkista hirak-ne’e pertense, liuliu, ba ita-nia profisional saúde sira, ne’ebé besik liu ba komunidade sira.
Iha edukasaun, rejista mós progresus, ho aumentu matríkulas iha ensinu báziku ho rekrutamentu profesores rihun-ba-rihun.
Ita mós reforsa daudaun ita-nia partisipasaun iha ekonomia rejional no internasional. Iha 2024, Timor-Leste adere ba Organizasaun Mundial Komérsiu no,iha tinan uluk, sai hanesan désimu primeiru membru ASEAN.
Territóriu Timor-Leste la to’o de’it iha tasi-ibun, bá dook liu iha tasi. No iha tasi ne’e mak iha mós parte esensial ida husi ita-nia soberania ho ita-nia futuru.
Tanba ne’e mak ita luta atu delimita ita-nia fronteiras marítimas ho Austrália no tanba ne’e mak ita kontinua luta, ho diplomasia no determinasaun, ba delimitasaun fronteiras marítimas ho Indonézia. Tinan ne’e, ita hetan progresu barak, liuhusi realizasaun três rondas negosiasoens formais, ho ida kuarta ronda akorda ona ba dezembru 2026.
Tinan ne’e ita aprova Polítika ho Planu Asaun ba Ekonomia Azul Timor-Leste, ne’ebé halo oseanu ho rekursus mariñus no kosteirus hanesan eixu estratéjiku ida ba diversifikasaun ekonómika país ne’e nian.
Bainhira integra prinsípius sustentabilidade ambiental, inkluzaun sosial ho viabilidade ekonómika, polítika ida-ne’e hakarak transforma ita-nia potensial marítimu iha empregu, rendimentu no investimentu, ne’ebé garante mós protesaun ekosistemas kosteirus no mariñus ba jerasoens futuras.
Serteza jurídika husi futura delimitasaun fronteiras marítimas ho Indonézia sei kontribui hodi konkretiza vizaun dezenvolvimentu ne’e, inklui kombate maka’as ba Peska Ilegal, Naun Deklarada no Naun Regulamentada (INN), ne’ebé prejudika barak ona kofres Estadu ho ita-nia ambiente mariñu.
Organizasoens sientífikas internasionais ne’ebé rekoñese oásis biodiversidade iha ita-nia bee-laran, mai hakbesik ita hakarak realiza expedisoens sientífikas iha ita-nia espasu marítimu nasional, hanesan ezemplu OceanX, ne’ebé atualmente opera iha ita-nia bee.
Expedisaun hirak-ne’e hatudu konfiansa iha ita-nia país, iha ita-nia instituisoens no iha ita-nia estabilidade. Bainhira iha pás no estabilidade, iha konfiansa. Bainhira iha konfiansa, iha investimentu ho parserias. No bainhira iha investimentu ho parserias, iha dezenvolvimentu ho progresu.
Iha tinan ida-ne’e mós ita asegura partisipasaun Estadu Timor iha Greater Sunrise, liuhusi prosesu akizisaun partisipasoens Osaka Gas Australia ho Woodside.
Ne’e hametin pozisaun TIMOR GAP nian iha prosesu dezenvolvimentu kampus Sunrise ho Troubadour no iha kontinuasaun traballus kona-ba konseitu Timor LNG, ne’ebé prevé transporte gás ba prosesamentu iha kosta sul Timor-Leste.
Gás natural husi Greater Sunrise sei prosesa iha Timor-Leste. Ne’e sei permite dezenvolve indústrias foun, kria empregu no reforsa kompeténsias ita-nia populasaun tomak nian.
Se la’ós tanba importánsia husi rekursus naturais karik país barak sei la sai alvu kobisa (ka, ganánsia) nem hetan okupasaun ho sofrimentu iha tinan sanulu ka ruanulu-resin laran hanesan ita hetan. Se la’ós tanba vizaun global kona-ba dezenvolvimentu ne’ebé asenta iha rekursus, karik sei la iha funu barak, konflitu barak no fronteiras marítimas atu delimita iha mundu tomak.
Tanba ne’e, mak ha’u afirma katak ita-nia direitu soberanu ba dezenvolvimentu petrolíferu la hanesan de’it opsaun ekonómika ida, maibé hanesan forma ida ne’ebé justa no estratéjika liu atu transforma buat ne’ebé, iha pasadu, hanesan motivu kobisa, iha baze ba futuru ida ho dignidade no verdadeira independénsia ba ita-nia Povu.

Ita-nia ekonomia naun petrolífera krexe 4,3% iha 2025, ne’ebé rejista ninia kintu anu konsekutivu kreximentu. Foin daudaun ne’e, inkéritu kona-ba níveis moris estima katak 37% husi ita-nia populasaun moris iha limiar pobreza okos iha 2024, kompara ho 48,4% iha 2014.
Maski ho avansu hirak-ne’e, pobreza kontinua hanesan realidade todan ida, liuliu iha ita-nia komunidades rurais.
Dezigualdades iha país ne’e sei iha nafatin. Média nasional kreximentu la deskreve moris família ida nian ne’ebé nia rendimentu insertu, ne’ebé sentru saúde mós ho difísil asesu, ou ne’ebé labarik sira tenke la’o dook atu bá eskola, dala barak ho hamlaha.
Governu halo nafatin esforsu atu kombate dezigualdade. Maibé esforsu ne’e, de’it, la konsola ema ne’ebé terus. Presiza halo barak tan no di’ak liu.Orsamentu Jeral Estadu ba 2027 mak expresaun husi kompromisu ne’e.

“Governu propoin Orsamentu konsolidadu ida ho 2.569 mil milloens dólares amerikanus, ne’ebé reprezenta aumentu ida ho 7,4% husi Orsamentu Retifikativu 2026,” aprezenta Xefi Governu ba nia OJE tinan 2027 ba Deputadu sira iha Diskusaun no debate jeneralidade OJE, segunda 9/11/2026, iha Parlamentu Nasional.
iha apresentasaun OJE ne’e PM Xanana esklareseInvestimentu públiku sa’e ba 535,3 milloens dólares, ne’ebé 505,8 milloens dólares destina ba projetus kapital dezenvolvimentu. Husi parte seluk, dotasaun ba beins no servisus reduz 19,8%, ba 550,3 milloens dólares.
Ho opsaun ne’e, Governu privilejia investimentu transformador no kontrola despezas funsionamentu. Orsamentu 2027 prepara integralmente ho baze iha abordajen ida ne’ebé orienta tuir polítikas, enkuadra iha orizonte ida ba tinan lima. Besik 2,19 mil milloens dólares destina ba kontinuidade polítikas ezistentes no 380,47 milloens dólares ba prioridades foun no alargadas Governu ne’e nian.
“Ho abordajen ida-ne’e, Parlamentu Nasional ho sidadaun sira bele iha instrumentus eskrutíniu ne’ebé di’ak liu, hodi avalia ho maior klareza kustu desizoens foun. Kada dotasaun orsamental liga ba polítika ida, ba programa ida no ba rezultadus esperadus,” nia hateten.

Orsamentu 2027 projeta kreximentu naun petrolíferu ho 4,6% no inflasaun besik 1,8%. Previzaun hirak-ne’e depende ba ita-nia kapasidade implementasaun ho evolusaun husi kontextu internasional. Ita-nia misaun mak atu kria kondisoens atu kreximentu ne’e bele sustentável no, liuliu, familia timoroan sira hotu bele sente.
OJE ne’e, esplika PM Xanana, sei Kria empregu vital tebes ba dezenvolvimentu.
“Ita labele simu atu ita-nia rikusoin boot liu – ba ita-nia povu, liuliu joven sira – ita ladún aproveita. Maibé administrasaun públika la bele emprega ema hotu-hotu. Ita presiza explorasoens agríkolas, atividades peska, ofisinas ho emprezas privadas ne’ebé bele krexe, kria empregu no kontribui ba reseita nasional,” dehan xefi governu ne’e.
nia esplika OJE 2027 ne’e, Orsamentu atribui 956,9 milloens dólares ba asuntus ekonómikus, inklui infraestruturas ho setores produtivus. Agrikultura simu 37,8 milloens dólares, liu 21% kompara ho orsamentu anterior. Investimentu ne’e reforsa sistemas irrigasaun, produsaun agríkola, servisus extensaun ho dezenvolvimentu merkadus.
Iha 2025, produsaun foos aumenta maka’as no fatura sereais diminui. Knaar tuir mai mak atu konsolida gañu (ka atinjimentu) hirak-ne’e. Atu mantein no expande irrigasaun, apoia didi’ak agrikultor sira no liga produsaun ba armazenamentu, ba prosesamentu no ba kompradores. Produsaun interna ne’ebé fiável liu bele hadi’a rendimentus rurais no reduz ita-nia dependénsia ba importasoens ho xokes externus husi abastesimentu alimentar.
setor Turizmu iha orsamentu ne’e simu 13,1 milloens dólares, aumentu ida ho 31%, inklui apoiu foun ba atividades turístikas espesializadas no ba turizmu ligadu ba peska no ba tasi. Kada vizitante kria oportunidades ba alojamentus, gias, restaurantes, transportes, produtores lokais ho operadores turizmu azul. Maibé, enkuantu atividade hirak-ne’e krexe, tenke proteje ita-nia ambiente natural ho ita-nia patrimóniu kultural.

Governu liu husi orsamentu ne’e mos sei kria Banku Nasional Dezenvolvimentu, ho misaun atu apoia investimentus viáveis iha setores prioritárius, ho desizoens kona-ba kréditu ne’ebé sólidas no boa jestaun rekursus píublikus.
” Kréditu ne’e tenke serve hodi insentiva ema sira atu hahú sira-nia atividades iha emprezas ne’ebé sustentáveis liu, atu nune’e bele garante partisipasaun boot liu husi komunidades. Ajénsia ne’e halo nafatin kontaktu ho Feto sira no sira sei aprezenta Vizaun ida ba tinan 5 ho asoens konkretas ba kada tinan,” nia hateten.
Kooperativa sira mós iha papel importante iha ita-nia ekonomia. Númeru membrus aumenta, ne’ebé envolve barak tan produtores. Ho jestaun di’ak,sira bele ajuda sira-nia asosiadu sira hetan fatores produsaun, hadi’a kualidade no negosia di’ak liu asesu ba merkadus.

Hanesan ha’u refere ona, ita-nia rekursus petrolíferus no minerais kontinua integra ita-nia estratéjia dezenvolvimentu.
Orsamentu 2027ne’e mos afeta 244,8 milloens dólares ba polítikas foun kona-ba setor petrolíferu no mineral, inklui apoiu ba TIMOR GAP ba projetus Kuda Tasi no Jahal no ba avansu Greater Sunrise. Murak-Rai Timor simu 14,9 milloens dólares atu apoia explorasaun mineral.
“Timor GAP iha ona planu atividades atu dezenvolve, hahú husi fulan ne’e, no tanba kompleksidade operasoens, iha 2030, ita bele haree ona dezenvolvimentu infraestruturas iha Off-Shore no iha On-Shore, iha Natarbora.
Entretantu Jahal ho Kuda-Tasi, antezde 2030, bele ona lori reseitas inisiais ba Fundu Petróleu,” dehan xefi Governu.
husi Orsamentu ba 2027 atribui 345,7 milloens dólares ba estradas no pontes, 157,6 milloens dólares ba eletrisidade no 23,5 milloens dólares ba água no saneamentu.
,”Servisu hirak-ne’e mak liga dezenvolvimentu ekonómiku ba ema nia moris loroloron. Estrada ida sei permite agrikultor fa’an nia kolleita molok sai aat. Fornesimentu eletrisidade fiável permite empreza ki’ik ida uza mákinas loron tomak. Bee mós proteje saúde no poupa tempu ba família sira,” PM Xanana esklarese”.
governu, hateten PM Xanana sei kontinua mós investe iha manutensaun infraestruturas.
Ita labele husik estradas, sistemas bee ho edifísius píublikus sai aat tan de’it ita ignora tiha traballu ne’ebé menus vizível (ka, ema ladún haree) ba sira-nia konservasaun. Valor infraestrutura ida ita sukat husi servisu ne’ebé kontinua presta. Ritmu investimentu tenke reflete mós ita-nia kapasidade atu prepara, adjudika no fiskaliza projetus. Orsamentu ida-ne’e estabelese limite anual ho 250 milloens dólares ba despeza projetus existentes husi Fundu Infraestruturas, ne’ebé fó prioridade ba konkluzaun obras ne’ebé halo hela. Ne’e hanesan medida espesífika ida ba projetu hirak-ne’e, ne’ebé integra iha estratéjia investimentu públiku ne’ebé boot liu,” nia dehan.
ba saúde, OJE ne’e propoin 182,6 milloens dólares , ihaaumentuho 17%. entertantu 194,2 milloens dólares governu sei aloka ba edukasaun ou aumentu ida ho 11% kompara ho 2026.

hodi esplika, Deznutrisaun infantil exige urjente. Besik 45% labarik sira ho idade menus husi tinan lima hatudu atrazu iha kreximentu no 19% sira-nia pezu (ka, todan) menus liu haree tuir sira-nia aas, hanesan sinal deznutrisaun maka’as. Númeru hirak-ne’e signifika labarik sira ne’ebé sira-nia saúde, aprendizajen ho oportunidades futuras sei limitadas tebes molok sira hahú moris ne’ebé justu.
Responde ba problema hanesan ne’e reker kuidadus saúde, alimentasaun nutritiva, bee moos ho apoiu ba família sira, ho forma koordenada. Laiha ministériu ida, mak mesak de’it, konsege rezolve dezafiu ida ne’ebé atravesa setor barak.
Orsamentu destina 11,7 milloens dólares ba apoiu maternu infantil, liuliu husi Bolsa Mãe. Alimentasaun eskolar, ho 24,7 milloens dólares ne’ebé munisípiu sira ezekuta, hanesan pesa sentral ida hotu husi esforsu ne’e.
“Iha edukasaun, taxa líkida matríkula iha ensinu báziku atinje 93,3%. Lori barak tan labarik sira ba eskola, pasu tuirmai mak hadi’a buat ne’ebé sira aprende. Rekrutamentu profesores tenke akompaña ho formasaun kontínua, asiduidade no boas prátikas iha sala aula. Edukasaun ho formasaun profisional tenke fó ba joven sira kompeténsias úteis ba empregu no ba empreendedorizmu,” hateten PM .
iha Inluzaun sosial simu besik 367 milloens dólares. Montante ida-ne’e inklui apoiu ba Kombatentes Libertasaun Nasional, ba seguransa sosial no ba asisténsia ba famílias vulneráveis. Besik 108.000 idozus ho ema sira ho defisiénsia mak simu prestasoens naun kontributivas.

Finansiamentu ba treze munisípius, xefi governu informa sa’e ba 148,1 milloens dólares, lius 20% kompara ho 2025. Konsidera dotasaun munisipal sira hotu ne’ebé prevé ona iha Orsamentu, dotasaun kombinada ba munisípiu sira ho Oe Kuse Ambenu alkansa 171,6 milloens dólares, aumentu ida ho 6% kompara ho 2026.
Programa Nasional Dezenvolvimentu Sukus simu 22,9 milloens dólares ba projetus dezenvolvimentu komunitáriu. Aleinde ne’e, 33,8 milloens dólares autoridades munisipais mak ezekuta, liuhusi Programa Integradu Dezenvolvimentu Munisipal, ba infraestruturas ho programas dezenvolvimentu lokal.
Orsamentu konsagra besik 277,9 milloens dólares ba investimentu kapital iha 1.643 projetus iha munisípius no iha Oe Kuse Ambenu, exklui projetus Ministério Obras Públikas nian. Montante ne’e deskreve distribuisaun territorial investimentu tuir planu, no la’ós transferénsia adisional ba orsamentus munisipais.
Hanesan membru ASEAN foun liu, Timor-Leste iha oportunidades foun atu komersializa, atrai investimentu no aprende ho experiénsia husi ita-nia viziñu sira.
Maibé adezaun ne’e de’it, sei la halo ita-nia empreza sira sai kompetitivas. Empreza sira presiza infraestruturas fiáveis, traballadores kualifikadus, regras klaras no produtus ne’ebé bele responde ba ezijénsias husi kliente sira. Ita-nia traballu iha áreas aduaneira, administrasaun públika ho reforma ekonómika tenke serve didi’ak atu sira bele aproveita oportunidade hirak-ne’e.
Iha 2027, ita sei simu reunioens altu nível ASEAN ho CPLP nian. Responsabilidade hirak-ne’e hanesan oportunidade atu hametin parserias ne’ebé apoia ita-nia dezenvolvimentu nasional. Ita tenke simu ho profisionalizmu no ho jestaun rigoroza ba nia kustus,” nia dehan

odireforma fiskal, Governu planeia atu introduz Impostu ba Valor Akresentadu, ho taxa proposta 5%, hahú husi 2028, naturalmente tenke hetan aprovasaun husi Parlamentu.
Preparasaun tenke ho kuidadu. Empreza sira ho administrasaun fiskal presiza tempu atu adapta-an; dezeñu impostu tenke proteje agregadus familiares ho baixus rendimentus no tenke haree ba bens esensiais.

Orsamentune’e prevé mós dezsembolsus empréstimus ho valor 75 milloens dólares iha 2027. Endividamentu (ka, dívidas) iha kondisoens favoráveis, bele finansia investimentus di’ak no reduz presaun imediata ba Fundu, maibé kada empréstimu kria obrigasaun ida iha futuru. Avaliasaun projetu ida tenke konsidera kustus operasaun ho manutensaun no nia impaktu ne’ebé dura kleur iha kontas públikas.
Proteje ita-nia poupansa nasional ezije koerénsia iha desizoens durante tinan barak. Reformas ne’ebé inklui iha Orsamentu tenke implementa no nia rezultadus tenke orienta eskolla sira tuirmai.
orsamentu afeta 139,8 milloens dólares ba orden públika ho seguransa no 36,2 milloens ba justisa. Justisa ne’ebé efikaz,rejsitu sivil asesível no direitus propriedade segurus esensiais tebetebes ba sidadauns no ba empreza sira. Ema hotu-hotu presiza fiar katak sei rekoñese sira-nia direitus no instituisaun públika sira sei trata ho imparsialidade.
Iha Orsamentu Jeral Estadu ida-ne’e, inklui mós prioridades ne’ebé labele adia no atu realiza iha tinan oin – mak eleisoens prezidensiais, ne’ebé sei fó fali ba ita-nia povu oportunidade atu ezerse sira-nia direitus demokrátikus. Orsamentu prevé ona rekursus nesesárius ba responsabilidade nasional ne’e. Partisipasaun pasífika ho respeitu ba instituisoens demokrátikas kontinua hanesan pilares husi ita-nia dezenvolvimentu.
“Sei realiza mós eleisaun munisipal rua ka tolu, konforme prontidaun husi estruturas Munisípius, atu hahú ho implementasaun Governus lokais,”nia hateten.

iha nia mensajem, xefi governu husu baemprezáriu ho kooperativa sira,atu investe iha produsaun.
“reforsa imi-nia jestaun no prepara-an atu kompete iha merkadus ne’ebé boot liu. Estadu tenke hadi’a kondisoens ne’ebé imi opera,imi-nia susesu tenke kontribui ba empregu no ba prosperidade nasional,” apela PM.
Ba joven sira, xefi governu ha’u husu atu hala’o sériu iha edukasaun ho formasaun,” Imi-nia país presiza imi-nia kapasidades ho imi-nia ideias. Dever Governu nian mak atu kria kondisoens atu imi-nia esforsu bele transforma iha oportunidades reais,” dehan PM.
nune’e mos ba funsionáriu píubliku sirahusu atu nunka bele haluha ema sira ne’ebé depende ba imi-nia traballu.

“Mai ita halo 2027 hanesan tinan ida ne’ebé maior parte husi ita-nia investimentu traduz iha atividade produtiva, ne’ebé servisu públiku barak tan mak to’o iha sira ne’ebé presiza no ne’ebé família timor barak tan mak bele haree futuru seguru ida iha sira-nia país rasik,”apela PM Xanana

Writer: MEILANA, Evangelisto Santos
  • Share

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!