Banner VIP TV

# Parlamentu Nasionál Aprova OOJE 2027 Iha Jeneralidade ho Votus 41 A-Favór, Kontra Zero No Abstensaun 23

  • Share
Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hamriik no hato’o agradese ba deputadu Parlamentu Nasionál sira hafoin aprovasaun Proposta Lei OJE 2027 iha faze jeneralidade, durante sesaun plenária iha Parlamentu Nasionál, Dili. Foto: Media GPM
banner 728x90

DÍLI, 12 (VIP TV) – Parlamentu Nasionál (PN) aprova ona Proposta Lei Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027 iha faze jeneralidade, ho rezultadu votasaun 41 a-favór, zero kontra no abstensaun 23, iha kuarta-feira (11/11), hafoin hala’o debate parlamentár durante loron tolu.
Proposta orsamentu ba tinan fiskál 2027 ne’e iha montante globál konsolidádu hamutuk US$ 2.568,5 millaun, ho lema “Hametin Reziliénsia liuhusi Transformasaun: Diversifika Ekonomia ba Futuru Sustentável”.
Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, mak anunsia rezultadu votasaun, hodi konfirma katak proposta OJE 2027 pasa ona iha votasaun jeneralidade.
Durante debate, bankada sira husi koligasaun governu hatudu apoiu ba proposta orsamentu ne’e, enkuantu bankada opozisaun sira hato’o pergunta no preokupasaun kona-ba alokasaun orsamentu ba setór saúde, edukasaun, setór petróleu no sustentabilidade fiskál.
Depois aprovasaun, Primeiru-Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão agradese partisipasaun deputadu hotu, liuliu hosi opozisaun, no afirma katak Governu sei kontinua servisu atu hadi’a frajilidade sira ne’ebé deputadu sira temi durante debate.

Deputadu Parlamentu Nasionál wainhira halo votasaun ba Proposta Lei Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027 iha faze jeneralidade, ne’ebé hetan aprovasaun ho votus 41 a-favór, kontra zero no abstensaun 23, iha Parlamentu Nasionál, Dili, iha 11 Novembru 2026.
Foto: Media GPM

“Ami sei kontinua nafatin hadi’a buat sira ne’e hotu, pelu menus iha tinan lima ne’e, atu halo mudansa ba frajilidade sira ne’ebé deputadu sira temi. Ami rekoñese katak ami seidauk halo buat hotu, maibé ami buka halo buat ne’ebé ami bele. Ne’e duni, iha loron ikus faze jerál nian, agradese tebes ba partisipasaun deputadu hotu, liuliu hosi opozisaun,” PM Xanana hateten.
PM Xanana mós esplika katak pergunta balun ne’ebé seidauk hetan resposta durante debate jerál sei bele hetan resposta iha faze espesialidade, bainhira diskusaun sei kontinua tuir área no setór ida-idak.
Tuir proposta OJE 2027, alokasaun orsamentu fahe ba kategoria prinsipál sira hanesan:
– Saláriu no vencimentu: US$ 520,7 millaun.
– Bens no servisu: US$ 548,5 millaun.
– Transferénsia públika: US$ 901,2 millaun.
– Kapitál menór: US$ 40,8 millaun.
– Kapitál dezenvolvimentu: US$ 505,8 millaun.
Iha setór sosiál, edukasaun sei simu alokasaun US$ 194,2 millaun, enkuantu saúde simu US$ 182,6 millaun.
Setór veteranu, kombatente no mártir Libertasaun Nasionál sei simu US$ 156,2 millaun, no Programa Bolsa da Mãe sei hetan US$ 11,7 millaun.
Aleinde ne’e, Governu aloka US$ 24,7 millaun ba programa merenda eskolár, ne’ebé sei implementa liuhusi autoridade munisipál sira.
Ba setór enerjia, orsamentu aloka US$ 127,4 millaun ba EDTL, E.P., atu asegura kontinuidade fornesimentu eletrisidade, inklui dezenvolvimentu kapasidade produsaun iha RAEOA no sentrál enerjia solar iha Ataúru.
Iha área dezenvolvimentu ekonomia, proposta OJE 2027 fó mós atensaun ba diversifikasaun ekonomia, liuliu agrikultura, turizmu no peska.
Governu prevee US$ 8,8 millaun ba prioridade espesífika iha setór turizmu no US$ 6 millaun ba setór peska, hodi prepara programa intervensaun no hasa’e kapasidade setór produtivu sira.
Aleinde ne’e, orsamentu inklui US$ 27,5 millaun ba nesesidade relasionadu ho prosesu eleitorál no kompromisu Timor-Leste iha ASEAN, inklui preparasaun ba Timor-Leste nia Prezidénsia ASEAN iha 2029.
Tuir ajenda Parlamentu Nasionál, diskusaun no votasaun iha faze espesialidade sei hahú iha loron 24 Novembru 2026, ho durasaun loron 10.
Antes ne’e, Proposta Lei OJE 2027 submete ba Parlamentu Nasionál iha loron 1 Outubru 2026, no debate iha faze jeneralidade hala’o durante loron tolu, hahú hosi 9 to’o 11 Novembru.
Prazu ikus ba deputadu sira atu submete proposta alterasaun ba dokumentu orsamentu ne’e mak 13 Novembru 2026, to’o tuku 17:00.
Hafoin diskusaun no votasaun iha faze espesialidade, Parlamentu Nasionál sei hala’o votasaun finál globál. Bainhira hetan aprovasaun, diploma legál ne’e sei submete ba Prezidente Repúblika atu promulga.
Aprovasaun OJE 2027 iha faze jeneralidade ne’e marka etapa ida importante iha prosesu parlamentár, molok proposta orsamentu tama ba diskusaun no avaliasaun detallu kona-ba programa, prioridade no alokasaun finanseira Estadu ba tinan 2027.

  • Share

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!