DILI, 21 NOVEMBRU 2026 (VIP TV) – Prosesu justisa ba kazu omisídiu agravadu ne’ebé rezulta estudante Dili Institute of Technology (DIT), Palomita Gusmão Guterres(tinan18 , lakon nia vida, tama ona iha faze foun. Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID), liuhosi interrogatóriu dahuluk, deside aplika medida prizaun preventiva ba arguidu ho inisiál JDCD, ne’ebé mak vítima nia eis-namoradu. Depois desizaun tribunál, autoridade sira sulan ona arguidu ba PrizaunBecora, Dili.
Ministériu Públiku (MP) akuza arguidu ho krime omisídiu agravadu, ne’ebé prevee iha Artigu 139 Kódigu Penál, no krime arma kro’at. Audénsia dahuluk ne’e hala’o ho porta taka ba públiku, nune’e sidadaun no jornalista sira la hetan asesu atu asiste diretamente prosesu iha salaun tribunál.
Iha interrogatóriu dahuluk, Ministériu Públiku hato’o akuzasaun ba arguidu no husu tribunál atu aplika medida koasaun prizaun preventiva.
Depois rona argumentu hosi parte sira, juís José Eskurial deside aplika medida prizaun preventiva ba arguidu JDCD. Desizaun ne’e halo autoridade sira lori arguidu ba Prizaun Becora, atu kumpre medida preventiva durante prosesu judisiál.

Foto: Manifestasaun solidariedade ba Palomita Gusmão Guterres.
Prizaun preventiva la’ós sentensa finál. Arguidu sei kontinua liuhosi prosesu judisiál to’o tribunál foti desizaun finál kona-ba responsabilidade kriminál tuir prova no lei.
Palomita Gusmão Guterres mak estudante iha Dili Institute of Technology (DIT), ho idade 18 tinan. Vítima mate iha uma arguidu nian, iha área Tasi-Tolu, Dili.
Tuir informasaun kona-ba kazu ne’e, arguidu mak vítima nia eis-namoradu, no Palomita la hakarak kontinua ona relasaun amor ho nia.
Vítima hetan kanek sona iha parte isin-lolon, ho kuantidade ne’ebé relata kuaze to’o 30 resin. Detallu kona-ba kanek sira-ne’e sei presiza bazeia ba rezultadu investigasaun no relatóriu médiku-legál.
Kazu ne’e hamosu tristeza no indignasaun boot iha sosiedade Timor-Leste, liuliu tanba vítima mak feto joven ne’ebé sei kontinua nia estudu.
” fo pena morte (hukuman gantung ba autor,” hakerek Alfa Goncalves netizen iha komentariu ba video ne’ebe viral.
iha video ne’ebe viral, vitima nia kolega eskola mk halo gravasaun husi kareta laran wainhira autor ho obriga rasta sai vitima hodi nia tula ho motor.
iha video seluk ne’ebe viral autor konsege halo deklarasaun iha motor leten ne’ebe nia uza hodi lori vitima hodi husu nia maluk arte marsias ida iha Timor Leste atu hakbesik nian tamba foin oho ema(palomita,red) no hatudu ran iha nia kalsa
kazu Palomita halo sosiedade oioin hirus, inklui hetan atensaun seriu husi presidentiRepublika Ramos Horta no PM XananaGusmão Iha enkontru ssexta (20/11) foin lais ne’e, iha Palasiu Presidensial
PM Xanana ho PR Ramos-Horta lamenta tebes ho insidente ne’e no apela bá joven hotu-hotu iha Timor-Leste atu hanoin didi’ak antes halo asaun ruma, respeita malu no valoriza dignidade umana.
“Triste tebes ho situasaun ida-ne’e. Tanba ne’e, ami na’in-rua apela bá joven sira hotu iha Timor-Leste atu hanoin didi’ak, respeita malu no hasa’e imi-nia dignidade umana. Se lae, ita-nia rain sei sai aat liután. Feto ki’ik ida-ne’e nia mate mós triste tebes,” Xanana Gusmão afirma.
Prezidente Ramos-Horta espresa ninia tristeza no konsternasaun kle’an ba lakon vida foin-sa’e nian ida-ne’e, hodi reafirma ninia proximidade ho família iha momentu triste no laran-susar ne’ebé boot tebes ne’e.
“Liafuan ida mós labele kura tomak triste ka laran-moras ne’ebé mosu tanba akontesimentu ne’ebé derrepente tebes ida-ne’e,” dehan Prezidente, hodi partilla mós tristeza ne’e ho família no komunidade,” dehan xefi estadu iha komunikadu imprensa.
Prezidente Ramos-Horta fó apelu maka’as atu autoridade judisiál no polisia kompetente sira hala’o prosesu legál hotu ho rigor, dedikasaun, no determinasaun másimu, hodi garante katak faktu sira hotu bele hetan apuramentu loloos no justisa bele hala’o hodi fó respeitu ba memória Palomita nian, ba ninia família, no ba Estadu de Direitu.
Matebian Palomita Gusmão Guterres hakoi ona iha rate Bekusi, Dili no hetan prezensahosi família, kolega, komunidade no figura públika sira.
Serimónia hakoi matebian ne’e hetan partisipasaun Entre figura polítika ne’ebé marka prezensa mak Mari Alkatiri, lider opozisaun hosi Partidu Fretilin.ne’ebe apela jovem sira atu hadomi malu ho dame.
Partisipasaun masiva hosi sidadaun sira hatudu solidariedade ba família Palomita no preokupasaun boot kona-ba kazu ne’e.
Iha komentáriu kona-ba tragedia Palomita, Mari Alkatiri hato’o mensajen katak akontesimentu ne’e tenke sai hanesan alerta atu haboot konsiénsia sosiedade.
“Palomita Niamate moras tebes, todan no susar mak halo nia mate.
Palomita konsege mai hafanun ami hotu hafanu sosiedade tomak,katak buat ruma lao sala, l hafanun liliu feto mane maibe jovem sira para hatene loloos katak domin labele lao ho violensia, domin tenki lao hamutuk ho dame, selae laos domin, obrigadoPalomita,” hateten Alkatiri, iha nia lia fuan badak ne’ebe familia fo oportunidade hodi koalia lia fuan ruma.
Iha sorin seluk, família Palomita kontinua husu justisa ba sira-nia oan ne’ebé mate ho maneira trájika.
Família hakarak katak autoridade judisiál investiga kazu ne’e ho kle’an no transparénsia, atu verdade kona-ba akontesimentu bele sai klaru no ema ne’ebé responsavel bele responde tuir lei.
Maski tribunál deside ona aplika prizaun preventiva ba arguidu, família sei kontinua hein prosesu judisiál to’o hetan desizaun finál.
Ba família, justisa ba Palomita mak prioridade, no sira hakarak katak prosesu ne’e la’o ho loloos no la iha interferénsia.
Kazu omisídiu agravadu Palomita la’ós de’it sai asuntu judisiál, maibé mos hamosu diskusaun importante kona-ba protesaun feto, prevensaun violénsia no responsabilidade sosial.
Agora, arguidu JDCD tama ona iha Prizaun Becora ho medida prizaun preventiva, enkuantu família no sosiedade kontinua hein prosesu justisa.
Palomita oan husi Manuel Guterres Gusmao, moris iha Dili, 20 abril 2008 nuudar oan datoluk.













