Banner VIP TV

Bankada CNRT Afirma Timor-Leste Hakahat Ona Iha Dalan Dezenvolvimentu

  • Share
Caption Foto: Deputadu Bankada Parlamentár CNRT, Gabriel Soares, halo hela intervensaun iha Parlamentu Nasionál durante diskusaun no votasaun iha faze jeneralidade ba Proposta Lei Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027, iha Dili, 11 Novembru 2026. Foto: VIPhoto/ Gantry Meilana / Screenshot RTPN
banner 728x90

 

DILI (VIPTV)– Bankada Parlamentár CNRT manifesta satisfasaun no responsabilidade boot kona-ba proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027, ne’ebé Parlamentu Nasionál aprova ona iha faze jeneralidade.

Iha deklarasaun polítika ne’ebé aprezenta iha Parlamentu Nasionál, membru Bankada CNRT, Gabriel Soares, haktuir katak CNRT simu ho fuan proposta orsamentu ba tinan fiskál 2027.

Nia afirma katak Timor-Leste hatudu ona mudansa no progresu signifikativu iha territóriu tomak, maski dezenvolvimentu iha área balu seidauk lao tuir ritmu no tempu ne’ebé ita hotu espera.
Maski nune’e, CNRT konsidera importante atu kontinua avansa ho fiar-an no responsabilidade, hodi asegura dezenvolvimentu nasionál.
“Ita haree no sente duni mudansa ne’ebé boot iha territóriu laran tomak, maski ita komprende katak dezenvolvimentu balu sei la’o tuir nia ritmu no nia tempu. Maibé importante mak Timor-Leste la’o daudaun ona iha dalan ne’ebé loos,” afirma Gabriel Soares.
OJE 2027 iha montante totál US$2.568.500.000, ka besik US$2,57 billaun, ne’ebé Parlamentu Nasionál aprova iha faze jeneralidade ho votu a-favor 41, kontra zero no abstensaun 23.
Votasaun ne’e akontese iha loron Kuarta, 11 Novembru 2026, ho Bankada CNRT, PD no KHUNTO vota a-favor, enkuantu FRETILIN no PLP vota abstensaun.
Prosesu diskusaun no votasaun sei kontinua iha faze espesialidade, antes votasaun finál globál.

Iha deklarasaun polítika Bankada CNRT durante debate OJE 2027 iha Parlamentu Nasionál, membru deputadu CNRT, Gabriel Soares, hato’o katak Bankada CNRT simu ho haksolok no responsabilidade aas proposta orsamentu ba tinan fiskál 2027.
Nia konsidera katak Timor-Leste hatudu ona mudansa no progresu signifikativu iha territóriu tomak, maski sei iha área balu ne’ebé dezenvolvimentu seidauk atinje ritmu no tempu ne’ebé populasaun hein.
Gabriel Soares afirma katak buat importante mak nasaun kontinua avansa iha dalan dezenvolvimentu ho fiar-an no kompromisu atu lori mudansa ba futuru.
“Ita haree no sente duni mudansa ne’ebé boot iha territóriu laran tomak, maski ita komprende katak dezenvolvimentu balu sei la’o tuir nia ritmu no nia tempu, maibé importante mak Timor-Leste la’o daudaun ona iha dalan ne’ebé loos, hakat ho fiar-an ita la’o daudaun ona ba oin,” dehan Gabriel Soares.
Pozisaun Bankada CNRT ne’e hatudu kompromisu polítiku atu fó apoiu ba proposta orsamentu ne’ebé Governu aprezenta ba Parlamentu Nasionál, ho objetivu atu kontinua implementa programa dezenvolvimentu nasionál.
ho OJE 2027 nia lema “Hametin Reziliénsia Liuhusi Transformasaun: Diversifika Ekonomia ba Futuru ne’ebé Sustentável”.
Deputadu Gabriel hateten, Proposta orsamentu ne’e dezenvolve ho objetivu atu hametin kapasidade ekonómika nasionál, promove setór produtivu, aumenta oportunidade empregu no hadi’a prestasaun servisu públiku ba populasaun.
Tuir proposta OJE 2027, orsamentu konsolidádu ne’e fahe ba área prinsipál sira hanesan:
– Administrasaun Sentrál: US$2.487,4 millaun.
– Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-Cusse Ambeno (RAEOA): US$56,1 millaun.
– Seguransa Sosiál: US$186,55 millaun.
Iha estrutura despeza, Governu aloka US$520,7 millaun ba saláriu no vensimentu, US$548,5 millaun ba bens no servisu, US$901,2 millaun ba transferénsia públika, US$40,8 millaun ba kapitál menór no US$505,8 millaun ba kapitál dezenvolvimentu.
Setór edukasaun no saúde mós hetan alokasaun importante, ho US$194,2 millaun ba edukasaun no US$182,6 millaun ba saúde, tuir klasifikasaun funsionál despeza nian.
Governu mós kontinua fó apoiu ba veteranu no kombatente libertasaun nasionál, programa Bolsa da Mãe, merenda eskolár, eletrisidade, infraestrutura no dezenvolvimentu ekonómiku.
Durante debate, Bankada opozisaun FRETILIN no PLP hato’o kritiká no preocupasaun kona-ba prioridade orsamentál, liuliu distribuisaun despeza públika no nesesidade atu hametin setór produtivu, hanesan agrikultura, saúde no edukasaun.
Enkuantu ne’e, Bankada CNRT defende proposta orsamentu nu’udar instrumentu importante atu kontinua implementa programa Governu no lori dezenvolvimentu ba nasaun.
Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, hafoin rona deklarasaun polítika no intervensaun husi bankada parlamentar sira, hato’o agradese ba deputadu hotu-hotu ne’ebé partisipa iha prosesu debate OJE 2027.
Xanana mós hateten katak pergunta no preokupasaun ne’ebé seidauk hetan resposta durante debate iha jeneralidade sei bele hetan esplikasaun iha faze espesialidade.
Nia subliña importánsia debate parlamentár atu permite Governu no deputadu sira troka hanoin, hato’o kritiká konstrutiva no buka solusaun ba nesesidade nasaun nian.
Ho aprovasaun iha faze jeneralidade, proposta OJE 2027 sei kontinua ba faze espesialidade, ne’ebé tuir kalendáriu Parlamentu Nasionál hahú iha 24 Novembru 2026, ho durasaun másimu loron 10.
Deklarasaun Bankada CNRT hatudu pozisaun polítika hodi suporta proposta orsamentu Governu ba tinan 2027, ho fiar katak rekursu públiku bele sai instrumentu importante atu kontinua harii nasaun.
Maibé, dezafiu prinsipál sei hela iha implementasaun orsamentu, atu alokasaun finanseira ne’e bele transforma sai rezultadu konkretu ba povu, liuliu iha área edukasaun, saúde, infraestrutura, agrikultura, empregu no diversifikasaun ekonomia.
Tanba orsamentu ne’ebé boot tenke akompaña ho jestaun transparente, responsabilidade no rezultadu ne’ebé populasaun bele sente diretamente iha sira-nia moris loroloron.

  • Share

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!