banner 1000x250

Timor-Leste Membru ASEAN ba Dala 11

  • Share
ASEAN simu ona Timor-Leste nia adezaun nudar membru ba dala 11. Photo; Media GPM
banner 728x90

KUALA LUMPUR, www.news-viptv.com – Hafoin hein durante tinan 14, Timor-Leste formalmente sai membru nasaun ASEAN bad ala 11 ne’ebe ofisializa iha abertura Simeira Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) nian bá dala-47, Domingu (26/10/2025) iha Sentru Konvensaun Kuala Lumpur (KLCC), Kuala Lumpur, Malazia.

Serimónia abertura Simeira ASEAN bá dala-47 prezide direta hosi Prezidente atuál Primeiru-Ministru Malázia, Dato’ Seri Anwar Ibrahim no Xefe Estadu ho monarkia hosi Estadu-membru ASEAN 10 mak ofisialmente asina dokumentu kona-bá adezaun Timor-Leste nian.

Primeiru-Ministru Malázia, Dato’ Seri Anwar Ibrahim hato’o bem vindu bá Timor-Leste ne’ebé ofisialmente sai ona membru ASEAN bá dala-11.

“Timor-Leste nia entrada istoriku iha ASEAN loti sentidu foun ba bizsaun ne’ebe fahe ona hosi rejisuan ne’e,” dehan PM Anwar.

Nune’e mós Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão hateten, ohin istória halo ona no Timor-Leste hetan ona admisaun nu’udár Estadu Membru bá dala-11 hosi ASEAN.

Bá povu Timor-Leste, ida-ne’e la’ós de’it mehi ida ne’ebé realiza ona, maibé afirmasaun forte ida kona-bá viajen ida ne’ebé marka ho reziliénsia, determinasaun, no esperansa.

Bá ASEAN, ida-ne’e maka kontinuasaun hosi vizaun ida: família ida ne’ebé unidu duni hosi nasaun sira, ne’ebé kesi hamutuk hosi valór sira ne’ebé fahe, aspirasaun komún sira, no destinu koletivu ida.

“Lori Governu no povu Timor-Letse nia naran, hau hato’o agradesimentu klean ba estadu membru ASEAN hot-hotu, ba Prezidente ASEAN, Sekretariadu ASEAN no ami nia parseiru dialogu sira. Ita bo’ot nia konfiansa enkorajamentu, no solidariedade ne’ebe la nakdoko halo loron istoriku ida ne’e sai posivel,” hateten PM Xanana.

Timor-Leste nia dalan bá adezaun naruk no iha objetivu. Dezde halo aplikasaun iha 2011, Timor-Leste prepara ona ninia instituisaun sira, reforma polítika sira, no hametin prontidaun – orientadu hosi matenek, apoiu, no pasiénsia hosi ASEAN no ninia parseiru sira.

Ohin, ASEAN reafirma ninia vitalidade no ninia inkluzividade. Timor-Leste hamutuk ho haraik-an no ho orgullu, haku’ak tomak valór prinsipál sira ASEAN nian, respeitu bá malu, kooperasaun pasífika, unidade iha diversidade, no solidariedade rejionál.

Timor-Leste haree adezaun bá ASEAN hanesan afiliasaun naturál ida – ne’ebé iha abut iha ninia kultura no jeografia no hanesan imperativu estratéjiku ida bá ninia futuru nasaun nian.

Timor-Leste tama iha ASEAN ho kompromisu tomak bá ninia Karta, prontu atu sai membru konstrutivu, pasífiku, no devotu.

“Ami kompromente atu servisu ho estadu membru hot-hotu atu mantein ami nia rejiaun pasifiku, nakloke, no prosperu no atu halo parte iha esforsu sira atu harii rezilensia, hametin unidade, no garante katak laiha ema ida maka husik hel aiha kotuk,” dehan PM Timor-Leste ne’e.

Bá Timor-Leste, inísiu foun ne’e lori oportunidade imensu iha komérsiu, investimentu, edukasaun, no ekonomia dijitál.

Timor-Leste prontu atu aprende, atu halo inovasaun no atu tane aas governasaun di’ak, hametin instituisaun sira bainhira la’o hamutuk bá dezenvolvimentu sustentável.

Ida-ne’e la’ós rohan hosi viajen ida, ida-ne’e maka inísiu hosi kapítulu foun ida ne’ebé inspiradór.

Hamutuk, sei avansa ho Vizaun Komunidade ASEAN 2045 nian, ASEAN ida ne’ebé pasífiku, prósperu, reziliente no sentradu iha ema ho Timor-Leste nu’udár kontribuinte ativu.

Iha loron orgullu no selebrasaun ida-ne’e, Xanana Gusmão ko’alia la’ós de’it nu’udár Primeiru-Ministru, lori Prezidente Repúblika Timor-Leste nia naran no povu Timor-oan tomak, maibé agora nu’udár kolega membru família ASEAN nian.

Iha okaziaun ne’e, entrega mós Prémiu ASEAN 2025 bá Uniaun Federasaun Juventude Kamboja (UYFC) nian.

Simeira sira-ne’e hanesan mós kulminasaun hosi Prezidente Malázia 2025, no sei entrega bá Filipina hodi asume Prezidente ASEAN tuir-mai hahú hosi 1 Janeiru 2026.

Serimónia entrega Prezidente ASEAN nian hosi Malázia bá Filipina sei hala’o iha loron 28 Outubru 2025.

Partisipa iha serimónia abertura Simeira ASEAN bá dala-47 maka líder xave sira Sudeste Aziátiku hanesan Primeiru-Ministru Malázia, Datuk Seri Anwar Ibrahim, Sultaun no Primeiru-Ministru Brunei Darusalam, Sultan Hassanal Bolkiah, Primeiru-Ministru Kamboja, Hun Manet, Prezidente Repúblika Indonézia, Prabowo Subianto, Primeiru-Ministru Laos, Sonexay Siphandone, Prezidente Filipina, Ferdinand Marcos Jr, Primeiru-Ministru Singapura, Lawrence Wong, Primeiru-Ministru Tailándia, Anutin Charnvirakul, Primeiru-Ministru Vietname, Pham Minh Chinh, Prezidente Repúblika RDTL, José Ramos-Horta ho Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão.

Alende ne’e partisipa mós hosi parseiru internasionál sira ne’ebé reflete organizasaun ASEAN nia parseria globál mai-hosi Prezidente Estadus Unidus, Donald Trump, Primeiru-Ministru Xina, Li Qiang, Primeiru-Ministru Japaun Sanae Takaichi, Prezidente Brazil, Luiz Inácio Lula da Silva, Primeiru-Ministru Índia, Narendra Modi partisipas virtual, Prezidente Korea Súl, Lee Jae-myung, Prezidente Áfrika-Súl, Cyril Ramaphosa, Sekretáriu-Jerál ONU nian, António Guterres, Diretora Jerál FMI, Kristalina Georgieva, Prezidente Konsellu Europeu, António Costa, Vise-Prezidente Banku Mundiál bá Ázia Leste no Pasífiku, Carlos Felipe Jaramillo, Prezidente FIFA, Gianni Infantino no konvidadu sira seluk.

  • Share

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!