Desentralizasaun Poder Lokal, Kandidatu Independente Bele Kandidata An

BAUCAU, www.news-viptv.com – Ministru Administrasaun Estatal, Tomas Cabral informa kandidatu Prezidenti no Vise Prezidenti ba Autoridade Munisipiu alende husi partidu politiku, bele mos husi kandidatu independente.

Ministru Administrasaun Estatal hateten assuntu ne’e wainhira sai fontes iha programa Meet tehe Press ho tema Politika Desentralizasaun Administrasaun no Poder Lokal ne’ebe realiza husi Sekretaria Estadu Komunikasaun Sosial, Kinta (10/4/2026), iha Baucau.

Programa ne’e modera husi Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosiál, Expedito Dias Ximenes, no hetan prezensa husi Prezidente Autoridade Munisípiu Baucau, Veneranda Lemos no Prezidenti Autoridade Munisipiu Lautem, Melio de Jesus.

“Prezidenti Munisipiu tuir lei nebe iha Prezidenti Munisipiu ne’e mai ho nia Vise Prezidenti ida, sira bele kandidatus independente ou kandidatus bele apoiu partidus politikus,” esplika Ministru Tomas Cabral.

Membru governu ne’e esklarese, poder lokal ne’e mandatu Konstituisional RDTL iha artigu 5 artigu 72 ne’ebe persiza implementa.

“Se ita ba nafatin ho instrumentu ka ho ritmu i agora konsentrasaun poder iha nasional, signifika populasaun ka povu tomak dook husi partisipasaun governasaun. Ne’e mak iha 2025 IX Governu hasai kedas rezolusaun ida katak 2027 sei iha primeira eleisoens ba Munisipiu,” nia hateten.

Nia mos epslika, implementasaun poder lokal foin implementa, tamba uluk iha hanoin balu governasaun hakarak iha 33 Munisipiu ou hakrak 65 Munisipiu, no hakarak modelu oin seluk, balun mos hakarak iha rejiaun deit.

“Primeiru Governu iha komisaun ida halo estudu ba liur, ita rai kiik ita sei kria governasaun bar-barak, ita kria despezas deit. Tamba ne’e mak iha IX Governu ita hakarak, poder lokal ho nia estrutura organizasaun ho reprezentasaun rua, Prezidenti Munisipiu laos Autoridades lokais, Prezidenti Munisipiu ho nia vice Prezidenti ida, i iha membru asembleia, autoridades Munisipiu sira ne’e oras ne’e lao hela, sira reprezenta hela funsoens de tranzisaun ba governu lokal, depois de IX tama delega kedas kompetensia administrativas finanseiru tun mai kraik,”nia dehan.

Iha futuru, Prezidenti no Vise Prezidenti Munisipiu sei sai orgaun ezekutivu ne’ebe nia programa no orsamentu sei aprova liu husi Assembleia Munisipiu.

“Asembleia munisipal ne’e eleisaun partidu politikus sira ona, reprezentasaun partidu politikus sira mak kompete ba eleisaun ba lista depotadus munisipais sira,” nia dehan.

Iha fatin hanesan ba Prezidenti Autoridade Munisipiu Baukau Veneranda Lemos ba jornalista sira hateten, Munisipiu Baucau iha nia rekursu umanu, inklui feto potensial sira pronto ona atu simu poder lokal hodi jere rasik nia programa dezemvolvimentu.

“Baukau prontu teb-tebes, asosiasaun feto Baukau ninian sei servisu hamutuk ho entidades tomak atu bele iha preparativus feto sira atu bele partisipa diak liu tan, iha setor produtivu. Lalika tauk prepara an ho didiak, aprezenta an nafatin, nu’udar feto potensial iha baukau, atu bele tuir kompetisaun ba 2027,” hateten Veneranda Lemos.